Premyer Liqa klublarında baş məşqçi dəyişiklikləri və son qərarlar

4 avqust 2023-cü il

Giriş

Yeni mövsüm ərəfəsində Azərbaycan Premyer Liqasında diqqət yalnız transferlərə yönəlməyib. Klubların baş məşqçi ilə bağlı qərarları da mövsümün mümkün mənzərəsini müəyyənləşdirir: bəziləri tanış sistemə güvənir, digərləri isə yeni rəhbərlik altında yenidən qurulmağa çalışır. Bu seçimlərin uğuru ilk nəticələrlə yanaşı, məşqçinin klubun heyətinə, məqsədlərinə və səbir həddinə nə dərəcədə uyğun gəlməsi ilə ölçüləcək.

“Transfermarkt”ın məlumatına görə, 2023/24 mövsümü ərəfəsində Premyer Liqanın on klubunun ümumi transfer dəyəri 72,84 milyon avro idi. Neftçi 14,8 milyon avro ilə siyahıya başçılıq edir, Qarabağ 12,9 milyon, Sabah isə 11,23 milyon avro ilə ilk üçlüyü tamamlayırdı. Bu rəqəmlər meydandakı gücə zəmanət verməsə də, məşqçilərdən gözləntilərin fərqini göstərirdi.

Komandalar və məşqçi seçimləri

Neftçinin yeni mövsümə Adrian Mutunun rəhbərliyi ilə başlaması diqqət mərkəzindədir. Liqanın ən yüksək transfer dəyərinə malik klubun qarşısında böyük hədəflər və ciddi təzyiq var. Yeni məşqçidən heyətdəki fərdi keyfiyyətləri uyğunlaşdırmaqla yanaşı, qısa müddətdə aydın oyun modeli qurmaq da gözlənilir. Neftçinin əsas sınağı fərdi bacarıqları sabit komanda oyununa çevirməkdir.

Qarabağ üçün Qurban Qurbanovun rəhbərliyi altında davamlılıq böyük üstünlükdür. Heyətin 12,9 milyon avroluq dəyəri klubun liqadakı mövqeyini göstərsə də, rəqabət üstünlüyü təkcə bu rəqəmlə izah olunmur. Uzun müddətdə formalaşmış oyun sistemi, Avropa təcrübəsi və futbolçuların aydın rolları komandanı transfer dəyərinin göstərdiyindən daha güclü edə bilər.

Sabahın 11,23 milyon avroluq heyət dəyəri onu liderlər qrupuna yaxınlaşdırır. Murad Musayev üçün əsas məsələ əvvəlki mövsümlərdə qazanılmış rəqabət qabiliyyətini qorumaq və heyət dəyişikliklərinin komanda ritmini pozmasına imkan verməməkdir. Məşqçi rotasiya ilə sabitlik arasında tarazlıq tapmalıdır: əsas oyunçulara güvənmək vacibdir, amma uzun mövsümdə yükü bir neçə futbolçunun üzərinə qoymaq olmaz.

Zirə 7,33 milyon avroluq heyətlə dördüncü, Turan Tovuz isə 6,08 milyon avro ilə beşinci yerdə idi. Rəşad Sadıqov və Ayxan Abbasov üçün əsas vəzifə komandalarının potensialından düzgün istifadə etməkdir. Bu klublarda məşqçinin işi taktiki quruluş seçməklə bitmir: oyunçuların inkişafı, uyğun transferlər və çətin matçlarda xal qazanmaq da nəticəyə təsir edir. Aydın oyun sistemi daha bahalı heyətə malik rəqiblərlə fərqi azalda bilər.

Sumqayıtın heyət dəyəri 5,58 milyon avro idi və klub Samir Abbasova güvənirdi. Qəbələnin göstəricisi 5,08 milyon, Səbailin isə 4,33 milyon avro təşkil edirdi. Bu rəqəmlər orta və aşağı qruplarda rəqabətin sıx olacağını göstərirdi. Belə komandalar üçün mövsümün əvvəlində heyətin əsas dayaqlarını müəyyənləşdirmək, yeni futbolçulara uyğun rol tapmaq və nəticələr pisləşəndə tələskənliyə yol verməmək xüsusilə vacibdir.

Araz-Naxçıvan 3,03 milyon, Kəpəz isə 2,48 milyon avro ilə reytinqin son iki pilləsində qərarlaşmışdı. Bu göstəricilər həmin klubların mövsümə daha məhdud resurslarla başladığını göstərir, amma nəticəni əvvəlcədən müəyyən etmir. Azər Bağırov və Tərlan Əhmədov üçün əsas vəzifələr komandanı təşkilatlandırmaq, futbolçulardan maksimum fayda almaq və çətin anlarda kollektivin dağılmasına imkan verməməkdir.

Əsas amillər

Baş məşqçi dəyişikliyinin uğurunu qiymətləndirərkən ilk növbədə vaxtı nəzərə almaq lazımdır. Yeni mütəxəssis futbolçuların vərdişlərini, fiziki durumunu və xarakterini öyrənməli, eyni zamanda öz tələblərini onlara çatdırmalıdır. Mövsümün əvvəlində sıx oyun qrafiki bu prosesi sürətləndirə bilər. Ancaq erkən xal itkiləri rəhbərliyi tələsik qərarlara sövq etsə, komandanın qurulması üçün lazım olan sabitlik pozula bilər.

İkinci amil heyətin dərinliyidir. Transfer dəyəri futbolçuların bazar qiymətini təxmini göstərir, amma maaş büdcəsini, taktiki uyğunluğu və ehtiyat qüvvəsini birbaşa əks etdirmir. Buna görə Neftçi və Qarabağ kimi yüksək dəyərli heyətə malik komandaların üstünlüyünü yalnız rəqəmlərlə ölçmək olmaz. Eyni zamanda, aşağı sıralardakı klublar da düzgün oyun planı ilə resurs çatışmazlığını qismən kompensasiya edə bilər.

Üçüncü amil gözləntilərin idarə olunmasıdır. Böyük klublarda məşqçidən adətən dərhal nəticə gözlənilir. Daha məhdud heyətə malik komandalarda isə mövsüm boyu inkişaf və rəqabət qabiliyyətini qorumaq ön plana çıxır. Rəhbərlik bu fərqi əvvəlcədən aydınlaşdırmasa, bir neçə uğursuz turdan sonra klubla məşqçinin məqsədləri arasında uyğunsuzluq yarana bilər. Məşqçini dəyişmək bəzən zəruridir, amma qərar yalnız hesab tablosuna deyil, oyunun keyfiyyətinə və komandanın inkişaf istiqamətinə də əsaslanmalıdır.

Matç ssenarisi

Mövsümün əvvəlində liderlərdən biri ilə aşağı büdcəli rəqibin qarşılaşmasını təsəvvür edək. Kağız üzərində üstün heyətə malik komanda topa daha çox sahib olacaq və erkən qol axtaracaq. Rəqib isə sıx müdafiə qurub əks-hücumlara, standart vəziyyətlərə və müdafiə arxasında yaranan boşluqlara güvənə bilər. Belə matçda məşqçinin oyunöncəsi planı qədər, oyunun gedişinə verdiyi reaksiya da vacibdir.

Favorit ilk hissədə qol vura bilməsə, əlavə hücumçu meydana buraxmaqla kifayətlənməməlidir. Cinahların genişliyini, cərimə meydançasına daxilolmaları və top itkisindən sonrakı təzyiqi də dəyişmək lazım gələ bilər. Hesabda önə keçən autsayder isə çox erkən müdafiəyə çəkilərsə, rəqibin təzyiqini artıra bilər. Belə qarşılaşmalar transfer dəyəri ilə nəticə arasındakı fərqi göstərir: düzgün qərarlar kağız üzərindəki üstünlüyü meydanda real üstünlüyə çevirir.

Nəticə

2023/24 mövsümü ərəfəsində açıqlanan 72,84 milyon avroluq ümumi transfer dəyəri Premyer Liqadakı heyət və maliyyə fərqlərini göstərirdi. Neftçinin siyahıya başçılıq etməsi, Qarabağ və Sabahla ilk üçlükdə yer alması gözləntiləri artırırdı. Aşağı pillələrdəki klublar isə daha məhdud imkanlarla mübarizə aparmalı idi. Bununla belə, bu cədvəl mövsümün yekun proqnozu deyildi.

Baş məşqçi qərarlarının əsl nəticəsi komandanın meydanda necə təşkilatlanması, uğursuzluğa necə cavab verməsi və mövsüm ərzində nə qədər inkişaf etməsi ilə bilinəcək. Yeni təyinatın da, uzunmüddətli sabitliyin də faydası yalnız uyğun heyət, aydın məqsədlər və düşünülmüş qərarlarla nəticəyə çevrilə bilər. Azərbaycan Premyer Liqasında əsas sual kimin daha bahalı heyətə sahib olması deyil, hər klubun öz resurslarından hansı məşqçinin rəhbərliyi ilə daha düzgün istifadə etməsidir.